کد مطلب : 6667
15 اسفند 1397 - 17:24
تعداد بازدید : 11 بار
اخبار » گزارش

همایش «سفرنامه‌های فارسی در هندوستان» با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مرکز اسناد فرهنگی آسیا، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و بنیاد سعدی در تهران برگزار شد.

به گزارش روابط عمومي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، به همت مشترک پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مرکز اسناد فرهنگی آسیا، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و بنیاد سعدی، همایش یک‌روزه‌ای تحت عنوان «سفرنامه‌های فارسی در هندوستان» 12 اسفندماه، با حضور اساتید و صاحب‌نظران مطالعات فرهنگی تاریخی، اساتید زبان فارسی و هندشناسان، در سالن همایش‌های پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

در مراسم افتتاحیه این همایش پس از ارايه گزارشی از سوی الهام ملک‌زاده، دبیر علمی همایش، قبادی، ريیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به رسالت و نقش  اين پژوهشگاه به عنوان نهادی ارزش‌افزا در حوزه تاریخی و تمدنی، مأموریت اصلی آن را خوانش و نشر مزیت‌های فرهنگی و تمدنی ایران اسلامی و انتقال دانش جامعه نخبگی کشور به بدنه جامعه برشمرد.

وي گفت: انسان‌مداری، کیهان‌باوری و جهان‌اندیشی، سه ویژگی موجود در سفرنامه‌هاست که پیوستگی میان  نسل‌ها و ملت‌ها را فراهم آورده است.

ابوالقاسم رادفر، استاد پیشکسوت زبان و ادبیات فارسی، دیگر سخنران مراسم افتتاحیه این همایش هم ضمن تشریح انواع سفرنامه‌های ادبی فارسی موجود در هند، سفرنامه‌ها را گنجینه‌های ارزشمندی خواند که اطلاعات ارزشمندی را از گذشته تاریخی به نسل امروز منتقل می‌كنند.

محمدعلي ربانی، ريیس مرکز مطالعات راهبردی و روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، دیگر سخنران مراسم افتتاحیه این همایش بود که طي آن در خصوص تأثیر سفرنامه‌های فارسی در گسترش جایگاه زبان فارسی و مبادلات فرهنگی مطالبی ارايه داد.

وی در این خصوص اظهار كرد: بخش مهمی از مناسبات ایران و هند که سهم بزرگی در ایجاد پل‌های تفاهم دایمی میان این دو ملت به عهده داشته، محصول تلاش ادیبان و عارفان و از جمله سفرنامه‌نویسان است؛ چرا که از این طریق بسیاری از افکار و اندیشه‌ها از ایران به هند منتقل شده و زمینه تبادل و بالندگی فرهنگی و ادبی میان این دو کشور را فراهم كرده است.

وی سفرنامه‌نویسی را یکی از قدیمی‌ترین گونه‌های ادبی برشمرد که در طول تاریخ همواره در ادبیات کشورهای مختلف حضور داشته و بسیاری از افکار و اندیشه‌ها را از سرزمینی به سرزمین دیگر منتقل كرده و زمینه تبادل فرهنگی میان ملت‌ها را فراهم ساخته است.

ربانی همچنين با اشاره به اهمیت سفرنامه‌نویسی در دوره‌هاي صفویه و قاجاريه، گفت: در دوره‌هاي صفویه و قاجاريه به سبب گسترش ارتباط میان ایران و دیگر جوامع به ویژه هند، سفرنامه‌نویسی یکی از محبوب‌ترین گونه‌های ادبی در ادبیات فارسی این دوره مطرح بوده است و همین ویژگی بود که توانست زبان فارسی را  نیز در با شکوه‌ترین دوره تمدن هند به عاملی تأثیرگذار در پیوند فرهنگی دو ملت تبدیل كرده و برای سالیان متوالی فارسی را به عنوان زبان رسمی در منطقه شبه قاره رواج دهد.

وي تأكيد كرد: این اسناد تاریخی امروزه نیز در مطالعه روابط و مناسبات فرهنگی دو کشور حايز اهمیت بوده و انتقال بخشی از دانش و اندیشه‌ها از طریق این سفرنامه محقق شده و زمینه تبادل فرهنگی دو ملت را تسهیل كرده است. سفرنامه‌های دوره‌هاي صفویه و قاجاريه که اسناد دقیق از گسترش و نفوذ زبان و فرهنگ فارسی را در هند نشان می‌دهد ، شواهدی عینی و موجود از منابع گسترش فرهنگ ایران اسلامی در محدوده‌هایی فراتر از مرزهای جغرافیایی است که حاوی اطلاعات گران‌قیمتی از پیشینه تعاملات و ارتباطات فرهنگی دو کشور به شمار می‌آید. این سفرنامه‌ها که توانسته‌اند با ارايه مجموعه‌ای از گزاره‌ها، شیوه‌ای خاص برای بازنمایی ابعاد اجتماعی و روان‌شناختی جامعه هدف را در قالب گفتمان ارايه كنند، نقش بارزی در تبیین تعاملات اجتماعی بین فرهنگ فارسی و هندی در این دوره تاریخی ارايه داده و سفرنامه‌ها را به سندی مطمئن در مطالعات فرهنگی، تاریخ ادبیات و حتی زبان‌شناسی تبدیل كرده است.

رباني افزود: یکی دیگر از ویژگی‌های مربوط به سفرنامه‌های فارسی دوره‌هاي صفویه و  قاجاريه اینکه؛ این سفرنامه‌ها نوعی مواجهه میان خود و دیگری را در گونه‌های ادبی به نمایش گذاشته و نمونه بارزی از  بازنمایی و تصویرسازی از دیگران بشمار می‌آید. لذا از موضوع‌های درخور توجه در این سفرنامه‌ها، تقابل «خود» و «دیگری» است.  به همین سبب بررسی جایگاه و شرح وضعیت دیگر جوامع  در مقام «دیگری» در سفرنامه‌ها به ویژه سفرنامه‌های دوره قاجار از اهمیت بسیاری برخوردار است.

ريیس مرکز مطالعات راهبردی و روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در بخش دیگري از سخنانش خاطرنشان ساخت: بهره‌گیری مناسب از ظرفیت‌های مشترکی چون سفرنامه‌ها می‌تواند در درک و تصویر درست و واقع‌بینانه میان دو کشور کمک كند. امروزه نیز که ما با دو جهانی شدن به هم پیوسته مواجهیم؛ یعنی جهانی شدن فیزیکی که در نتیجه ظهور و توسعه صنعت حمل و نقل رخ داده است و جهانی شدن مجازی که محصول بروز صنعت همزمان ارتباطات است، این ضرورت بیش از گذشته احساس می‌شود.

وي ادامه داد: چرا که علیرغم اینکه در دهکده جهانی ارتباطات و اتصال همزمان، فاصله بین محیط‌ها و فضاهای فرهنگی را بی‌معنا کرده و تنوعی از فرهنگ را در معرض دید جهانی قرارداده است؛ ولی بشر امروز برخلاف گذشته از ظرفیت شبکه‌سازی، یکی‌سازی و باهم بودگی و وفاق فرهنگی مبتنی بر ارزش‌های مشترک کمتر بهره برده است.

وي همچنين گفت: از دیگر درس‌ها و آموزندگی‌های مربوط به این تجربه تاریخی؛ پذیرش و درک دیگری، پذیرفتن تنوع‌ها و تفاوت‌ها، بازشناخت و درک حقیقت، تلاش برای آگاهی عمیق و وسیع درباره دیگر فرهنگ‌ها و سنن گوناگون است. و اینکه در مورد فرهنگ و سنن دیگران می‌بایستی دارای بینشی گسترده و عاری از تعصب بود و از  مسیر تفاوت‌ها به دنبال حقیقتی گشت که زبان مشترک و فرصت رشد و تعالی را فراهم سازد. آنچه ما امروزه در جهان به آن مشکلات و منازعات فرهنگی می‌گوییم؛ ناشی از ناتوانی انسان‌ها برای تغییر دادن افکار و پیش‌زمینه‌های فکری شخصی‌شان است؛ زیرا رشد مهارت‌های چندفرهنگ‌گرایی در انسان بدون فهم و درک درست دیگر فرهنگ‌ها و تبدیل کردن تفاوت‌های فرهنگی به فرصت تعامل و همدلی امکان نمی‌یابد.

ربانی در بخش پایانی سخنانش با اشاره به راه‌اندازی دبیرخانه دايمی گفت‌وگوهای فرهنگی بین‌المللی در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، یادآور شد: خوشبختانه مجمع علمی گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و شبه قاره با مشارکت مجموعه‌ای از مراکز و نهادهای علمی فرهنگی ایران و شبه قاره تشکیل و تا کنون چندین دور نشست میان نخبگان ایران و شبه قاره از جمله هند برگزار شده است. به نظر می‌رسد مؤسسه اسناد آسیایی و پژوهشگاه علوم انسانی می‌تواند با تأکید بر میراث مشترک مکتوب دو کشور، از این ظرفیت به عنوان فرصتی براي تقویت این گفت‌وگوها و دستیابی به اهداف آن بهره ببرد و امکان تعامل و ارتباط مستمر اندیشمندان و نخبگان ایران و هند را بیش از پیش فراهم آورد.

نامورمطلق، مدیر گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در ایران، سخنران بعدي اين همايش هم با اشاره به ارتباط توسعه فرهنگی و سفرنامه‌ها گفت: سفرنامه نوعی ادبیات تطبیقی بینافرهنگی است هر جامعه‌ای که توجه به دیگری داشت، تحول یافت. از این رو رشد سفرنامه‌نویسی در کشورها در دوره اوج و بالندگی فرهنگی و تمدنی ملت‌ها اتفاق افتاده است.

وي افزود: سفرنامه‌ها نوعی خروج از خود و نگاه به دیگران است و این اساس توسعه در هر کشوری است چرا که توقف در خود مانع پیشرفت و توسعه است.

نامورمطلق همچنین با اشاره به ظرفیت‌های ذاتی فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی در گسترش و توزیع در میان دیگر جوامع گفت: مواجهه با دیگری، نوعی خودشناسی و مواجهه با خودفرهنگی و شناخت و مطالعه تطبیقی خود با دیگری است. جستجو برای خود گم‌شده و رهایی از کلیشه‌هاست.

نامورمطلق در بخش دیگر از سخنانش با توجه به اهمیت هند در مناسبات تاریخی و فرهنگی با ایران اظهار كرد: در گذشته‌های طولانی، هند «دیگری نزدیک» به شمار می‌آمد که همواره یکی از مقاصد مهم سفرنامه‌نویسان ایرانی بوده است. سفرنامه‌نویسان فارسی و ایرانی در هندوستان نه فقط نگاه ایرانیان به هندوستان را در دوره‌ای خاص به تصویر می‌کشیدند؛ بلکه نوع نگاه سفرنامه‌نویسان را نیز به نمایش می‌گذاردند.

همچنین علي دهگاهی، رایزن فرهنگی کشورمان در دهلي‌نو و احسان شکراللهی، ريیس مرکز تحقیقات زبان فارسی در هند نیز از طریق ویديو کنفرانس در این همایش مشارکت داشته و نقطه نظرات خود را در خصوص سابقه سفرنامه‌نویسی فارسی در هند و ظرفیت‌های موجود در آن در توسعه و گسترش روابط فرهنگی دو کشور ارايه دادند.

در ادامه این برنامه ضمن تقدیر از خدمات علمی استاد رادفر، استاد برجسته زبان فارسی، اساتید و صاحب‌نظران طی دو جلسه صبح و بعد از ظهر، ده مقاله خود را با موضوعات گزارش‌های نایب‌الصدر شیرازی از سفر هند، سفر به هندوستان، دیگری نزدیک؛ سرزمین هند از نگاه یک دیپلمات فرهنگی، بازنمایی ادیان و فرهنگ دینی شبه قاره در سفرنامه‌های دوره صفویه و قاجار، نخستین دریافت‌های فارسی‌زبانان شبه قاره از تمدن غرب، سفرنامه شیراز به هند الفت اصفهانی، نگاهی به سفرنامه مرات الاحوال جهان‌نما، بررسی ویژگی‌های سبکی سفرنامه مرآت الاحوال جهان‌نما، بدر و سفرنامه به هندوستان و تأثیر هندوستان بر اشعار او، ارايه دادند.

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

79 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
533
1862
596
119861
15479079