کد مطلب : 7536
22 خرداد 1400 - 11:02
تعداد بازدید : 821 بار
اخبار » گزارش

خانم دکتر مهتاب جهان، استاد فارسی «دانشگاه دهلی» در شهر دهلی، هندوستان است. رساله دکتریِ وی تصحیحِ نسخه خطیِ سفرنامه ای فارسی به نامِ «فراست نامه» است. این رساله دکتری با عنوانِ «فراست نامه: تاریخی، اجتماعی و فرهنگیِ هند در قرن نوزدهم میلادی»به راهنمایی دکترشریف حسین قاسمی در سال 2006 از گروه فارسی «دانشگاه دهلی» دفاع شد. در سال 2013 در دهلی به صورت کتاب منتشر شد. «فراست نامه» را میرزا دین محمد بیگ در سال 1852 میلادی تالیف کرده بود.

دین محمد با دو تن از افسران ارشد افسران ارشد کمپانی هند شرقی، دوستی بسیار داشت: ژنرال لونی اوکتر و استین. استین استاندار دهلی در دوره شاه عالم ثانی بود. دین محمد منشیِ نواب وزیر الملک آصف الدوله- نواب شهر تونک در ایالتِ راجستان هندوستان- بود. زمانی نواب بر وی عتاب کرد، آنجا را ترک کرد و به سیر و سفر در سراسر هندوستان پرداخت.  مولف به شهرهای مختلف هندوستان سفر کرده بود: آگرا، احمد نَگَر، اورنگ آباد، بَرَت پور، بَکسَر، بنارس، بنگالا، پَتیالا، پونا، پنجاب، چمپارَن، چَنار گَر، چینا پَتَن، حیدرآباد، دَکن، دهلی، راج پوتانا، رام پور، سَری رنگا پَتَن، کشمیر، کلکته، گُجرات، لکنو، ماروار، مالوا، مرشدآباد، مَلیابار، مَیسور، میلا پور، میوار، ناگ‌ پور و شهرهای دیگر.

 

دین محمد در «فراست نامه» درباره آداب و رسوم هندوستان، عقیده مذهبیِ زنان هندو نوشته است. از بزدلی شاهان و روسای هندوستان به شدت گله می کند. درباره مردم افغانستان آن دوره و روستاهایش گزارش می دهد (افغانستان در آن وقت جزوی از خاک هندوستان بود). همچنین درباره زنان افسران انگلیسی نوشته است. دین محمد از کلام شاعران معروف و غیر معروف در کتابش استفاده کرده است که بیشتر آنها در تذکره های نیستند. وی «راقم الحروف» می آورد و از نوشتنِ فعل هایِ «شنیده شد»، «گفته اند» پرهیز می کند. یعنی ابایی ندارد که بگوید من این حرفها را می گویم.

 

شیخ دین محمد در سال 1759 میلادی در شهر پَتنا به دنیا آمد. وی از خاندان حجام بود.  پدربزرگ وی تُرک بود که در قرن هفدهم میلادی از راه ایران به هندوستان آمد و در دربار مغولان شغل خوبی یافت. پدر دین محمد و برادرش در کمپانی هند شرقی ملازم بودند. وقتی  دین محمد 11 ساله بود پدرش درگذشت. وی با وجود مخالفت خانواده اش در قشون انگلیسی، نزد کاپیتان ایوان بیکر استخدام شد که تا 12 سال ادامه داشت. وی در نبردها شرکت نمی‌کرد، بلکه کارهایی از قبیلِ جراحی، مالش و غیره را برعهده داشت. وی در قشون تا منصبِ صوبه داری ترقی نمود . بیکر با ایجاد رعب و تهدید از روستاها وسایلشان را می گرفت. روستاییان از وی شکایت کردند و در سال 1782 نایب السطنه هندوستان- وارن هستینگر- به جرم سه قتل بیکر را دستگیر کرد. وی در دادگاه تبرئه شد و در 27 نوامبر 1783 استعفا داد. بیکر 15 سال در هندوستان اقامت اشت. وی در سال 1784 مدت خدمتش در کمپانی هند شرقی تمام شد . دین محمد هم کارش را رها نمود و در سن 25 سالگی همراه بیکر به ایرلند سفر نمود. آنها در این سفر سوار کِشتی کمپانی هند شرقی نشدند و از کشتی رقیبشان – کِشتی دانمارکی-  استفاده کردند. این کشتی ابتدا در دورت مونت- بندر جنوب غربیِ انگلستان- توقف نمود. بندری که محل اجناس قاجاق بود. احتمال دارد که آنها اجناسی را در کشتی‌ های کوچک بار زده بودند. پدرِ بیکر- کورک- در  این بندر باربر بود. دین محمد در ایرلند برای بهتر یادگرفتن انگلیسی در مدرسه ای ثبت نام کرد. با دختری ایرلندی – جین دیلی- آشنا شد که هر دو در سال 1804 ازدواج نمودند. از آنجایی که خانواده دختر با این ازدواج راضی نبودند، دین محمد از اسلام به مسیحیت رفت و باقی عمرش را در انگلستان گذراند. آنها دارای 5 فرزند شدند. دین محمد در سال  1807 همراه خانواده اش از ایرلند به لندن رفت. در لندن در سال 1810 رستورانی به نام «کافی هاوس» راه اندازی کرد. همچنین شامپو را هم او اختراع نمود.  و در 24 فوریه 1851 در همینجا درگذشت.

 

دین محمد  در سال 1794 میلادی کتاب The Travels of Dean Mahomet را به انگلیسی نوشت. کتاب شامل 38 نامه است که به ویلیام ای.بیلی نوشته است. در این سفرنامه به شاه عالم ثانی، اله آباد و دهلی به تفصیل پرداخته شده است. ممکن است که خود دین محمد پس از نگارش کتابش به انگلیسی دوباره به هندوستان آمده باشد. با کم و زیاد کردن کتاب خودش یا دوستش کتابی به فارسی به نامِ «فراست نامه» نوشته باشد. در تالیفاتِ فارسیِ خود با «میرزا» و «مولوی» خود را یاد کرده است. اثر دیگرِ او: «ادیب و الآداب» است تالیفِ «دین محمد معروف به مولوی»، تاریخ تالیف: 1797 میلادی. این اثر، درباره خداشناسی و پیری و مریدی است. نسخه خطی فارسی و منحصر به فرد آن در «کتاب‌خانه مولانا آزاد» در «دانشگاه اسلامی عَلیگَر» در هندوستان است و خانم دکتر مهتاب جهان در حال تصحیح نسخه خطیِ فارسیِ «ادیب الآداب» است.

خلاصه و ترجمه از مقاله به زبان اردو با عنوانِ: «ایک دلچسپ سفرنامه؛ دین محمد اور فراست نامه»، مقاله نویس: مهتاب جهان، «جَرنَل» ، ژانویه- مارس 2021، شماره 203، ، کتابخانه شرق‌شناسی و عمومی خدابخش، پَتنا، هندوستان، صفحات: 59-69 .

خلاصه و ترجمه: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

103 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
1611
2510
5857
8410
17664948