کد مطلب : 7332
15 آبان 1399 - 10:53
تعداد بازدید : 67 بار
اخبار » مقالات

در دوره آصف هفتم – از سلسله آصف جاهیان در هندوستان- «دانشگاه عثمانیه» (جامعه عثمانیه) در حیدرآباد دکن تاسیس و برای بهداشت و سلامتی مردم «نظامیه صدر شفاخانه» دایر شد. همچنین در همین جا برای گسترش طب یونانی «نظامیه طبی کالج» بنیان نهاده شد.

 

در آغاز نام این کالج «مدرسه طبیه سرکار عالی» بود که امروزه به نام «نظامیه طبیه کالج» معروف است. آصف هفتم به دستخط مبارکش در سال 1336 فصلی این دستور ساخت این مدرسه را صادر نمود. در 27 جمادی الثانی1344 هجری دومین فرمان مبارک صادر شد. سپس در کنار چار مینار (منطقه بسیار معروفی در حیدرآباد دکن)، زمین وسیعی به ارزش 300 هزار روپیه خریداری شد . ساخت عمارت تقریباً یک میلیون روپیه هزینه داشت. نظام هفتم در 14 ربیع الثانی1345 سنگ بنیاد را نهاد. در ساختمان دو طبقه، برای کالج، صدر شفاخانه و مخزن الادویه بخش‌ های جداگانه ای تشکیل شد و در 7 شوال المکرّم 1358 ساخت آن به پایان رسید.

 

مولوی محمد مقصود علی خان مدیرکالج؛ پروفسور مولوی حکیم محمد کبیرالدین معاون کالج و مدرسِ کلیات ادویه و تحقیق وتطبیق؛ پروفسور مولوی حکیم فضل الرحمان خان (مدرسِ مرضیات، سریریات و منافع الاعضا)؛ مولوی حکیم سید علی آشفته (مدرسِ معالجات، سریریات، ادویه)؛ مولوی حکیم سید حسینی (مدرسِ معالجات)؛دکتر مرزا حمیدالله بیگ (مدرس جراحیات و علم الجراثیم). در نظامیه طبی کالج یک شورای آموزشی هم تشکیل شد که رئیس آن مدیر کالج بود و دارای 6عضو و یک سرپرست بود که درباره کتاب های درسی، تغییرات آنها، امتحانات، مدرک، خرید کتاب‌ها، تعیین استادان و غیره تصمیم می گرفت.

 

به دلیل سرپرستی شاهانه «مدرسه طبیه سرکار عالی» (امروزه«نظامیه طبیه کالج») تقریباً دارای بودجه 225000 رویپه بود و هر مریض از هر جایی مداوا می‌ شد. تحصیل در این کالج رایگان بود و هیچ شهریه ای دریافت نمی شد. بلکه به دانشجویان قابل و ممتاز ماهانه 20 تا 30 هزار روپیه اعطا می شد. شرط پذیرش داشتن گواهی نامه کلاس دهم از دانشگاه عثمانیه (حیدرآباد هندوستان) یا دانشگاه معتبر یا گواهی نامه مدرکِ مولوی، منشی، عالَم. دانش آموختگان این کالج به راحتی استخدام مراکز دولتی می شدند. در آن زمان در حیدرآباد هندوستان، 87 دواخانه طب یونانی بود. به دانش آموختگانِ مدرسه دیوبند، مدرسه عالیه کلکته،مدرسه مظاهر العلوم سَهارَنپور و غیره  هم پذیرش داده می شد.

 

در «مدرسه طبیه سرکار عالی» (امروزه «نظامیه طبیه کالج») دوره تحصیل چهار سال بود و این درس ها تدریس می شد: طبیعیات، شیمی، صرف و نحو عربی، منطق، فلسفه، منافع الاعضاء، تشریح علمی و عملی، کلیات، علم الادویه مع دواسازی،قدیم و جدید پَتیالوجی همراه علم الجراثیم، طب قانونی،حفظان صحت،معالجات،علم الجراحت، تشخیص عملی، مطب و نسخه نویسی، تاریخ و سیاست، طب، تحقیق و تطبیق.  

 

در حال حاضر کتاب خانه «نظامیه طبیه کالج» شاملِ کتاب های چاپی به زبان های اردو، فارسی، عربی  و انگلیسی در موضوعاتِ: طب، تاریخ، تصوف، ادبیات و غیره.

برخی از کتاب های چاپی موجود در «نظامیه طبیه کالج»:

جواهر خمسه (از:محمد بن خطیر الدین)- قانون شیخ مکمل عربی (از: ابن سینا)- الصحاح اللغة (از: ابونصر اسماعیل فارابی)-

حدود الامراض (از: محمد اکبر ارزانی)- رساله خواص ادویه (از: دکتر محمد قاسم)- مفردات مسیحایی (از: حکیم سید محمد خان مسیح الدوله)-

تاریخ حکماء یونان (از: مولانا شمس الدین محمد)- رساله اکمل و اجمل (از: محمد باقر بن محمود)- رساله هیئت المعروف رساله قوشجی (از: ملا علی قوشجی)-

مجمع الفوائد (از: حکیم احمد حسین)- تراکیب عطریات (از: محمد حسین بن السعید)- قرابادین قلانسی (از: حکیم غلام مصطفی خان)-

میزان الاطباء (از:تقی الدین محمد بن صدرالدین)- قوت لایموت (از: سید فضل علی)- طب احمدی (از: خواجه علی خان)-

 

بیاض نسخه جات فارسی (از: میر عابد علی)- خلاصة الحکمة (از: محمد حسین بن محمد هادی)- جراحی فطری اردو (از: سید محمد قاسم)-

شرح شفاء عربی (از: ملا علی قاری) – رساله هیضه فارسی (از:ابوالقاسم اصفهانی)- شرح قانون سوم عربی (از: ابن سینا)-

ریاض الفوائد فارسی (از: محمد امان بن محمد افضل)- بیاض نسخه جات فارسی و اردو (از: حکیم احمد سعید خان)- دیوان حافظ فارسی (از: حافظ شیرازی)-

نسخه جات ویدک اردو – مفتاح الخزائن فارسی- تحقیق الصلوة فارسی.

 

برخی نسخه های خطی موجود در «نظامیه طبیه کالج»:

طب شهابی فارسی- قانون شیخ معالجات عربی- مختصر المعانی عربی-

خواص الادویه- میزان الطب فارسی- خلاصة الماکولات و المشروبات عربی-

شرح کافیه (حاشیه شرح جامی)- شرح تذکره میر سی شریف عربی- بیاض کیمیا فارسی-

میزان المزاج – تذکره داود انطاکی- وسیلة الشفاء (از: محمد باقر صالح)-

شرح اشارات عربی- طلسم اعجاز- طبی خزانه شاهی-

 

کفایه منصوری- مفتاح الفرس- بیاض عملیات-

رسائل فی الطب و الاوفاق- طب داراشکوهی اول و دوم فارسی- تالیف شریف (از: محمد شریف خان)-

یادگار دکن اردو (از: سید محمد قاسم)- بیاض کُشته جات اردو- طب یوسفی فارسی-

مسائل حکمت واخلاق فارسی- مختصر الایکام  فارسی (از: محمد غیاث الدین)- طب فرشته فارسی (از: محمد قاسم)-

کامل التعبیر فارسی – طب فریدی فارسی- قرابادین شفایی (از: مظفر بن محمد الحسنی)-

 

رساله ترکیب طعام اردو- طب اعظم فارسی (از: سید محمد بن سید شاه اعظم)- رساله نجوم فارسی-

شرح اسباب عربی (از: نفیس بن عوض)- رساله اسراج استخراج فارس- الفاظ الادویه فارسی (از: نورالدین محمد عبدالله)-

موجز عربی- تاریخ خلفاء فارسی- طب اورنگ شاهی فارسی (از: درویش محمد حکیم امین آبادی)-

طب اغراض الطبیه فارسی (از: اسماعیل جرجانی)- مفتاح الاظفار اردو (از: احمد بن محمد علی)- تحفة المجربات فارسی-

قاموس عربی- مفید الاجسام اردو- رساله نجوم و جفر فارسی-

 

بیاض اعمال کیمیا فارسی- مجموعه خانی فارسی (از: بهرام خان)- مجمع البحرین فارسی-

رساله فی الادب منظوم فارسی- منتخب براکلوس فارسی- اسماء ادویه اردو (از: سید محمد قاسم)-

دستور العلاج فارسی – شرح تشریح الافلاک عربی (از: ملا عصمة الله)- رساله فی الطب اردو (از: دکتر فلیمنگ)-

اوراق شرح اسباب عربی- رساله نبض اردو – مخزن الادویة فارسی-

رساله چوب چینی فارسی- رساله فی الطبخ فارسی- اصول طب اردو-

 

مراة الحکماء فارسی- ریاض مناظر فارسی- کتاب فی الشعر فارسی-

کتاب تذکره شیخ داودی عربی- کتاب فی فن العروض فارسی- مخزن العلوم فارسی-

لذت النساء اردو- تنزلات ستة فارسی (از:عبدالعلی)- معدن الشفاء-

سکندر شاهی فارسی- مفرّح القلوب فارسی- نسخه جات طب قدیم فارسی-

مشکوة المصابیح عربی- رساله فی الفقه عربی- کتاب فی التفسیر عربی- اوراق کلیه ادویه- بیاض نسخه جات فتق و کهانسی فارسی [«کهانسی» با تلفظِ کانسی به زبان اردو: سرفه»] –

 

پی نوشت

درباره نسخه های خطی طبی مقاله ای در همین «پایگاه خبری نسخ خطی بساتین» است بنگرید:  نسخه‌هایِ خطّیِ طبّی در «نظامیه طبّی کالج»، حیدرآباد

 

خلاصه و ترجمه از مقاله به زبان اردو با عنوانِ: «نظامیه طبی کالج کا تعارف اور کتب خانه»، مقاله نویس: جهانگیر احساس، مجله «اردو دنیا»، جلد 22، شماره 10، اکتبر 2020، قومی کونسل برای فروغ اردو زبان، دهلی، هندوستان، صفحات: 61-63.

 

خلاصه و ترجمه: لیلا عبدی خجسته

 

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

35 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
1184
1405
1184
23122
16701321