کد مطلب : 7555
28 تیر 1400 - 09:00
تعداد بازدید : 724 بار
اخبار » مقالات

ماهنامه «زبان و ادب» از سوی «بیهار اردو آکادمی» شهر پَتنا، هندوستان به زبان اردو منتشر می‌ شود. در شماره ماه می سال 2021 مقاله ای از خانم دکتر مهتاب جهان درباره سه نسخه خطی فارسی از مثنوی معنوی نوشته شده است که در «کتابخانه  مرکزی دانشکده علوم انسانی» دانشگاه دهلی (هندوستان) نگهداری می شوند. در اینجا خلاصه ای از مقاله ایشان آورده می شود:

 

فهرست نسخه های خطی این کتابخانه در سال 2013 منتشر شد. این فهرست در 113 صفحه و به سه قسمت تقسیم شده است: از صفحه 1 تا 90 فهرست نسخه های خطی فارسی؛ از صفحه 91 تا 101 فهرست نسخه های خطی اردو و از صفحه 102 تا 113 فهرست نسخه های خطی عربی است. در صفحات 25 و 26 این فهرست مشخصات 3 نسخه خطی فارسیِ مثنوی معنوی آمده است. هر سه نسخه خطی به طرزِ بدی جلدسازی [صحافی] شده اند به طوری که حروفِ آخرِ سطرها دیده نمی شودند. نگارنده مقاله [مهتاب جهان] اطلاعاتی گردآوری نموده است که به زودی در منتشر خواهد نمود:  

 

1- این نسخه خطی مثنوی معنوی کامل نیست. فقط دفتر 4 و 5 و 6 مثنوی معنوی است. که اینها همگی کامل هستند.  این سه دفتر به خط نستعلیق نوشته شده اند. هیچکدام ترقیمه ، نام کاتب ندارند. فقط اینقدر معلوم است که این نسخه خطی در قرن 18 میلادی کتابت شده است. این نسخه خطی در 4 ستونِ طلایی، آبی و سرخ رنگ تقسیم شده است. عنوان ها با روشنایی سرخ است [شنگرف] است. پیش از شروع هر دفتر مذهب شمسه به رنگ هایِ سرخ و آبی آورده شده است. طرح شمسه هر طرف کاملاً واضح دیده می شود. نسخه خطی کِرم خورده است، ده ورق آخر از بالا پاره شده است. اختتام نسخه خطی موجود است. نسخه خطی بسیار عالی است. برای حفظ این نسخه خطی، کتابخانه کاغذ Butter   چسبانده است به همین دلیل برخی از سیاهی [جوهر] از بین رفته است. در پایان هر  دفتر، «تمام شد دفتر چهارم مثنوی معنوی مولوی رومی رضی الله عنه» نوشته شده است. این نسخه 197 ورق دارد یعنی 394 صفحه، اما در فهرست به اشتباه تعداد اوراق 394 نوشته شده است. اندازه نسخه خطی 7× 11.5 و در هر صفحه 19 سطر است.

دفتر چهارم از ورق 1 تا 59 است. دفتر پنجم از ورق 60 تا 121 است. دفتر ششم از ورق 123 ا 197 است. دفتر ششم مثنوی با این شعرها شروع می شوند:

ای حیاتِ دل حسام الدین بسی

میل می جوشد به قسم سادسی

گشت از جذبِ چو تو علامه ای 

در جهان گردان، حسامی نامه ای

 

شماره های ثبت کتابخانه: 

Acc/ No- Call No: 51949 ; 1407 ; 0164

2- این نسخه خطی دارای 283 ورق است یعنی 566 صفحه. اندازه آن 5. 6×9 است. هر صفحه دارای 25 سطر است. در تاریخ 1089 هجری/ 1678 در احمدآباد [گجرات هندوستان ]  کتابت شده است. کاتب: ملک وهاب علی است. این نسخه خطی کامل است و هر 6 دفتر را شامل است. در 4 ستون تقسیم شده است. به خط نستعلیق بسیار زیبایی نوشته شده است. حاشیه نویسی هم دارد. عنوان ها با روشنایی سرخ [شنگرف]  است. نسخه خطی بسیار پوسیده است. آغاز آن:

بشنو از نی چون حکایت می کند

وز جدایی ها شکایت می کند .

شماره های ثبت کتابخانه:

ACC No: 198759- Call No: 0164- 1407

 

3- این نسخه خطی شرحِ مثنوی معنوی است و شارح آن خواجه ایوب لاهوری است. این نسخه خطی دارای 354 ورق و 708 صفحه است. اندازه آن  5. 4×8.5 است. هر صفحه دارای 21 سطر است. در سال 1136 هجری/ 1723 م کتابت شده است. به خط نستلیق است و با روشنایی سرخ [شنگرف] حاشیه کشیده شده است. نسخه در کیفیت خوبی است. البته برخی جاها کِرم خورده است. آغاز نسخه: 

«حمد لایحصی و ثنای نامنتها بر ملکی را که نی وجودِ عشّاق در خلوتکده وحدت نغمه سرای ... احدیت ... الله واحدیت اوست سبحانه و مرآت ذوات سایر ذرّات در انجمن کثرت مظهر آیات الوهیت و ربوبیت» .

شماره ثبت آن در کتابخانه:         

ACC No: 37110- Call No: 0164- 1407

ترجمه از مقاله به زبان اردو با عنوانِ: «مثنوی معنوی کے تین قلمی نسخوں کی بازیافت»،  مقاله نویس: مهتاب جهان، مجله «زبان و ادب»، ماه می 2021، «بهار اردو آکادمی»، پَتنا، هندوستان، صفحات: 19-20.

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

52 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
241
1412
241
36473
17425995