کد مطلب : 7526
29 ارديبهشت 1400 - 18:20
تعداد بازدید : 1070 بار
اخبار » مقالات

فصلنامه «جهان طب» از «شورای مرکزی تحقیقات طب یونانی» به زبان اردو در شهر دهلی، هندوستان منتشر می شود. در شماره ژانویه- مارس 2020 ، دو مقاله درباره نسخه های خطی طبی آمده است که در اینجا خلاصه ای از هر دو مقاله آورده شده است:

مقاله (1): «قرابادین مارستانی: ایک تحقیقی جائزه» (= بررسیِ قرابادین مارستانی)- مقاله نویسان: محمد مونس +محمد اختر علی+ غلام الدین صوفی

«قرابادین مارستانی» کتاب در طب درباره داروهای مرکب است که حکیم عبدالباری فلاحی (استاد دانشگاه همدرد، دهلی) آن را از عربی به زبان اردو ترجمه کرد و از «شعبه آیوش، وزارت صحت و خاندانی بهبود» در دهلی، هندوستان در سال 2006 منتشر شد. کتابِ «اصول ترکیب الادویة» (تالیفِ نجیب الدین سمرقندی) به زبان عربی است و نسخه های مختلف آن در دنیا است که در سال 1989 از «مرکز احیاء التراث العلمی العربی» وابسته به «دانشگاه بغداد» چاپ شد. درهیچ تذکره ای کتابی با عنوانِ «قرابادین مارستانی» از نجیب الدین سمرقندی نیامده است. فقط این سه قرابادین به نجیب الدین منسوب هستند: «القرابادین علی ترتیب العلل» ، «کتاب القربادین الکبیر»، «کتاب الاقربادین الصغیر». حکیم ظل الرحمان هم اشاره دارد که نسخه خطی «کتاب اصول ترکیب الادویة» (تالیفِ نجیب الدین سمرقندی) به کتابت 1235 هجری در کتاب خانه خدابخش (شهر پَتنا، هندوستان) است.  همچنین نسخه های مختلف آن در دنیاست: موزه بریتانیا؛ کتابخانه ایاصوفیه؛ رضا رامپور ... است. مترجم اردو نسخه خطیِ «قرابادین مارستانی» نسخه خطی «کتابخانه مرکزی حکیم محمد سعید» در «دانشگاه همدرد» (دهلی) را اساس قرار داده است . این نسخه دارای 61 صفحه است که هر صفحه 19 سطر دارد. به خط بسیار خوبی کتابت شده است. ابواب، نام مرکبات با روشنایی سرخ هستند. نام کاتب ندارد. در صفحه اول چهار مُهر است که یکی از آنها به طور کامل محو شده اس. مُهر دوم از حکیم عیسی خان به تاریخ 1126 هجری، مُهر سوم از عیسوی خان فدوی محمد شاه بادشاه غازی به تاریخ   1114 هجری و مُهر چهارم از خان مسیح بهادر به تاریخ 1778 میلادی است. نسخه خطی که به همین نام در کتابخانه رضا رامپور(هندوستان) است با این نسخه بسیار اختلاف دارد. نسخه خطیِ عراق از روی 3 نسخه خطی تصحیح شده است و هر سه متعلق به «مکتبة المتحف العراقی» هستند و این هر سه با نسخه اساس مقایسه شده است که در ملکیتِ  محمد جعفر بن میرزا رفیه بوده است و دارای تاریخ 1012 هجری است. در 94 صفحه و هر صفحه شامل 20 سطر. به خط بسیار خوبی کتابت شده است. عنوان کتاب، فهرست با روشنایی سرخ است. با مقایسه نسخه خطی «قرابادین مارستانی» (کتابخانه مرکزی حکیم محمد سعید) و نسخه خطیِ تصحیح و چاپ شده در عراق «اصول ترکیب الادویة» معلوم شد که در واقع هر دو یک کتاب با دو نام مختلف است. یعنی نسخه خطیِ «کتابخانه مرکزی حکیم محمد سعید» همان «اصول ترکیب الادویة» است.

 

مقاله (2): «یادگارِ دکن: ادویه مفرده پَر مشتمل ایک اردو طبی مخطوطه» (= یادگار دکن: نسخه خطی طبی به اردو درباره ادویه مفرده)، مقاله نویسان: معراج الحق+ امان الله+ احمد سعید

در «کتابخانه نظامیه طبی کالج» (حیدرآباد هندوستان) [*] چند نسخه خطی از مولفی به نامِ سید محمد قاسم است: «رساله جذام»؛ «بیاض نسخه جاتِ مطب»؛ «اسماء ادویه»؛ «یادگاردکن». سید محمد قاسم شاه نوری، دکتر سمّیاتِ دولتِ نظام در حیدرآباد دکن (هندوستان) بود. پدرش دکتر سید عبدالغفار هم معالجِ سمّیات بود.

«یادگار دکن» نسخه خطی به زبان اردو، دارای 37 ورق (74 صفحه) است که در هر صفحه  24 سطر است. نام کاتب و سال کتابت ندارد. نسخه خطی کامل است. به نظر می آید که در آغاز قرن 19 میلادی نوشته شده است. پس از سرورق، بیان داروها بی ترتیب آمده است. گویا درباره داروهایی است که در آن زمان برای درمان بسیار مورد استفاده بود و آن گیاهان در سرزمین دکن رشد می کردند. حکیم رضا علی خان (درگذشت: 1842م) کتابی با نام «یادگار رضایی» (نام دیگرش: «تذکرة الهند») تالیف کرده بود که گیاهان دارویی شمال هند را آورده بود. گویا سید محمد قاسم نام کتابش را به تقلید از این کتاب گرفته است. «یادگار دکن» شامل دو قسمت است: از صفحه 1 تا صفحه 64 بیانِ ادویه مفرده است (تعداد: 86) و از صفحه 65 تا 73 وسایلِ داروسازی در هندوستان را توضیح داه است. در صفحه پایانی هم مولف، نسخه هایی برای چند بیماری – به ویژه تب- نوشته است.

 [*] درباره کتاب خانه «نظامیه طبی کالج» در حیدرآباد هندوستان نگاه کنید به این مقاله در همین «پایگاه خبری نسخ خطی بساتین»

 

خلاصه و ترجمه از سه مقاله به زبان اردو، در مجله «جهان طب»، جلد 22، شماره 1، «شورای مرکزی تحقیقات طب یونانی»، دهلی، هندوستان. مجله را از اینجا دانلود کنید:  Jahan-e-Tib0JanYMar_2020_1245.pdf

خلاصه و ترجمه: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

92 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
1567
2510
5813
8366
17664904