کد مطلب : 6167
10 مرداد 1397 - 14:23
تعداد بازدید : 656 بار
اخبار » یادداشت
یکی از شعارهایی که مکرر از مسؤولان کتابخانه ها و مراکز دارای نسخ خطی، در مصاحبه ها و گزارش ها، فراوان، شنیده میشود، اینکه بودجه کافی برای خرید نسخ موجود است و از دارندگان نسخ خطی میخواهند که آنها را به این مراکز عرضه نمایند. طبعاً تا اینجای کار مشکلی نیست و صورت قصه خیلی هم عالی است. اما مساله ای که در این میان وجود دارد، اینکه این مراکز، از طرفی میگویند بودجه کافی برای خرید نسخ فوق نفیس میلیاردی یا چند صد میلیونی افراد ندارند و از طرف دیگر رغبتی نیز برای خرید نسخ معمولی از خود نشان نمیدهند!
بارها و بارها چه دارندگان نسخ خطی بسیار نفیس و چه دارندگان نسخ متوسط به پایین، سال‌هاست خواستار تغییر قانون خروج نسخ خطی از کشور هستند، وقتی هیچ مرکزی برنامه ای برای خرید چنین نسخه هایی (فوق نفیس و معمولی) ندارد، حقیقتاً چه باید بکنند؟ نسخه هایی مانند سیوطی، صرف میر، شرح لمعه و.. که به جهتِ درسی بودن، از هر یک از آنها هزاران نسخه در کتابخانه های موجود است، چرا نهادهایی مانند سازمان میراث فرهنگی، نسبت به اصلاح این قانون غلط اندر غلط اقدامی نمینماید؟ بله بله بله بلاشک و شبهه میراث ملی کشور، بایستی حفظ شوند و ما هم 15 سال است در وبسایت خبری بساتین به مناسبتهای مختلف جزء قراولان مبارزه با خروج نسخ هستیم، اما سخن در نسخ معمولی و به اصطلاح عددی است که به لحاظ پژوهشی کتابخانه ها اولویتی در خرید چنین نسخ ندارند یا همینطور نسخ خطی فوق نفیس، نسخه پنج میلیارد تومان ارزش دارد، هیچ مرکزی توان خریداری این نسخ را ندارد، الحال علی سبیل مثال، سالهاست وصایای میتی زمین مانده است، چرا که نه مرکزی چنین توانی برای خرید دارد نه اجازه خروج از کشور به این نسخه داده میشود و نه ماده واحدی قانونی در مجلس تصویب میکنند و نه هیچ چیز دیگر، سکوت محض!
استاد خواجه پیری، حداقل در زمینه نسخ معمولی، دیدگاه ارزنده ای دارند، اینکه: «مراکز ملی کشور که برنامه خرید نسخ خطی دارند، مانند کتابخانه ملی ایران، بایستی همه این نسخه هایی که در بازار هست، بدون اولویت بندی و ارزش گزاری - منتها متناسب با قیمتِ خود نسخ - اینها را خریداری کرده و آرشیو نمایند، بلاتردید ده سال دیگر، در بازار چنین آثاری نخواهد بود و دیگر حتی از چنین نسخه های معمولی هم خبری نخواهد بود، اقیانوس که نیست یک روزی اینها تمام میشوند». 
به حق سخن نیکویی است، البته مطمئناً هیچ تلازمی منطقی بین قدمتِ یک نسخه و ارزشمندی آثار نیست، طبعا علم و دانش محتوای آثار بایستی مقدم بر جنبه های نسخه شناختی اثر باشد، فراوان دیده شده، مقومین در این مراکز بیشترین توجه خود را روی جنبه های نسخه شناختی. متمرکز میکنند، اصولاً چیزی که بسیار کمیاب است نزد مقومان ما، تمرکز روی جنبه های علمی و محتوایی این آثار است، فراوان دیده شده است، نسخه ای از قرن سیزهم هجری ولی به لحاظ علمی بسیار نفیس و عالی هستند و عکس آن نیز ای بسا صادق باشد و برای مثال نسخه ای از قرن 6 هجری اما به لحاظ محتوایی فاقد ارزش علمی باشد، البته ما در صدد تخطئه ارزش ذاتی نسخ کهن نیستیم بلکه بر آنیم نشان دهیم در استراتژیهای سازمانهایی که نسخه خرید میکنند، بایستی محتوای اثر اولین فاکتور در انتخاب اثر برای خرید باشد نه قدمت! 
 اشتباه راهبردی این مراکز در این برهه دقیقاّ همین است، گمان میکنند، وظیفه شان و اولویت‌ و رسالتِ آنها، تنها و تنها خرید نسخ خطی متوسط است، در حالی لااقل نسبت به خرید نسخ معمولی بایستی، هر چه هست اقدام کنند، طبعاً هر نسخه، به خودی خود، منحصر بفرد است، اگر از نظر محتوایی و کتابشناختی، اثری پر نسخه بوده باشد، بلاشک، در زمینه نسخه شناسی (کاغذ، جلد، تملک، مهر یادداشت، خط، کاتب، وو) میتوانند مواد پژوهشی هزاران پایان نامه و مقاله را فراهم سازند، لذا به نظر میرسد این مراکز بایستی در رویکردهای جاری خود در مقوله خرید، تجدید نظر نمایند و بلاشک و شبهه، سیاست گزاری فعلی این نهادها در شکل و قالب خرید منطقی به نظر نمیرسد.
پایان سخن اینکه، بدون ارزشگزاری، اگر تمامی نسخ (با هر موضوع و زبان و تاریخ کتابتی) با قیمتهای مناسبی از سطح بازار تجمیع گردند، به مردم اعلام نمایند که این نسخ به قیمت خوب و مناسبی توسط فلان مراکز خریداری میگردد. به این ترتیب، اولا جلوی قاچاق نسخ به خارج از کشور گرفته خواهد شد، ثانیاً دست مجموعه داران بی سواد یا کم سواد و سودجو، از این عرصه محض علمی کوتاه میگردد و ثالثاً با اعلان عمومی، در کنار اعتماد عمومی، تکلیف مردم نیز نسبت به فروش دستنویسهایی که در منزل دارند، معلوم میگردد، زین پس خواهند دانست در صورت تمایل به فروش، به چه مراکزی بایستی عرضه گردد. والسلام

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

80 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
534
1862
597
119862
15479080