کد مطلب : 7472
02 اسفند 1399 - 08:52
تعداد بازدید : 221 بار
اخبار » مقالات

کتاب «نذر خدابخش» مجموعه مقالاتی به اردو است که به یاد زنده یاد خدابخش- بنیانگذار «کتاب خانه شرق‌شناسی و عمومی خدابخش» (پَتنا، هندوستان) در سال 2001 منتشر شد. (نگاه کنید به کتابِ «نذرِ خدابخش» در همین پایگاه خبری نسخ خطی بساتین). یکی از مقاله ها درباره نسخه های خطی فرهنگ های لغت ترکی در کتاب خانه های هندوستان است. در مقدمه مقاله آمده است:

پیش از قرن 16 میلادی تُرک هایی که از مناطق شرقی و غربی به هندوستان آمدند، زبان تُرکی را در هندوستان آوردند و رفته رفته این زبان در هندوستان گسترش یافت، اما پس از قرن 19 میلادی این زبان در هندوستان از بین رفت. چه ترکی چغتایی و چه ترکی عثمانی. در سال 1994 به خانم دلارام کرامت (از پژوهشگران ازبکستان) پروژه تحقیق و تدوین لغات تُرکی داده شد. وی علاوه بر این پروژه لغت ترکی، عربی، فارسی، هندی و اصطلاح ششتر و غیره را تدوین نمود و تحویل کتاب خانه خدابخش داد. دکتر عطا خورشید «فهرست نسخه های خطی ازبکی در دانشگاه اسلامی عَلیگَر» را منتشر نمود که البته بسیاری از نسخه های خطی موجود در آن جا افتاده است. [*]

فرهنگ نویسیِ ترکی در هندوستان از زمان اورنگ زیب آغاز شد. وی دستور داد برای پسرش- محمد شاه- فرهنگ ترکی تالیف کنند. در هندوستان تالیف فرهنگ و دستور نویسی به زبان ترکی بین قرن 17 تا 19 میلای رواج داشت. مانندِ: «تاج المصادر و اسامی ترکی» (مولف نامعلوم، عرض دیده 1145 هجری)؛ «کیلورنامه» (تالیف: محمد یعقوب چینگی/ جنگی، قرن 12 هجری)؛ «فرهنگ لغت» (تالیف: فضل الله خان،قرن 12 هجری)؛ «هفت اختر» (تالیف: کاسه لعل، 1182 هجری)؛ «الفاط جلیه لغات الترکیه» (تالی،: محمد مومن، دوره محمد شاه)؛ «رساله لغت ترکی» (تالیف: مرزا قتیل، قرن 13 هجری)؛ «تالیف الامیر» (تالیف: خواجه امیر، 1217 هجری)؛ «رساله منظوم» (تالیف: خواجه امیرخان، قرن 13 هجری)؛ «آمدنامه ترکی» (مولف نامعلوم، سال تالیف نامعلوم)؛ «نادرالتراکیب» (تالیف: خیالی، تاریخ تالیف؟).

اصل مقاله را از اینجا دانلود کنید: Turkey_Lughat_Makhtoott.pdf

بابت ارسال تصویر این مقاله از دکتر معین الدین عقیل (در پاکستان) بسیار سپاسگزاریم. عطاهای الهی روزیشان باد. آمین.

 

خلاصه و ترجمه از مقاله به زبان اردو با عنوان: «ہندوستان میں ترکی لغات کے مخطوطات»، مقاله نویس: دلارام کرامت، در کتابِ «نذر خدابخش»، به کوشش پژوهشگران کتاب خانه خدابخش، پاکیزه آفست پریس، پَتنا، هندوستان، 2001، صفحات: 115 تا 126.

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

[*]«فهرست نسخه های خطی ازبکی در دانشگاه اسلامی عَلیگَر» در سایت ریخته آنلاین قابل مطالعه است:

https://www.rekhta.org/ebooks/uzbek-zaban-ke-makhtutat-ata-khursheed-ebooks?lang=ur

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

64 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
1776
1771
10452
52991
17019431