کد مطلب : 7491
12 اسفند 1399 - 08:30
تعداد بازدید : 457 بار
اخبار » گزارش

ایالت بَهاول پور (دوره 1727- 1947) از ایالت های نواب نشین شبه قاره بوده است. در مراکز مهم این ایالت، دیراور؛ دیرا نواب صاحب و بَهاوَل پور، نوابان دارای کتاب خانه های شخصی بودند. نواب محمد مبارک خان (1749-1772) کتاب خانه ای تاسیس نموده بود که بعدها به نام «کتاب خانه سلطانی» مشهور شد. این کتاب خانه دارای نسخه های خطی  و کتاب های اردو، عربی، فارسی و انگلیسی بود. پس از واقعه تقسیم هندوستان در سال 1947 بسیاری از کتاب خانه ها دچار زیان های وحشتناک شدند که یکی همین «کتاب خانه سلطانی» بود. در نتیجه نزاع ها بر اثر اموال کتاب خانه، دادگاه عالی پاکستان، ضمن تقسیم زمین کتاب خانه کتاب ها را هم تقسیم نمود و در سال 2005 ورق ورق کتاب های این کتاب خانه پخش شدند. «فهرست کتبِ لائبریری دولت خانه عالیه، مطبع صادق الانواز، بَهاوَل پور» در سال 1905 در بَهاوَل پور منتشر شده بود.

 

دکتر عصمت دُرّانی – دانشیار گروه فارسی دانشگاه اسلامی بَهاوَل پور- در پاکستان درباره کتاب ها و نسخه های خطیِ «کتاب خانه سلطانی» و دیگر کتاب خانه های قدیمی ِ بَهاوَل پور کتابی به زبان اردو منتشر کرده است که دارای 72 تصویر رنگی است. مشخصات کتاب:

«نوابان ریاست بَهاوَل پور کے کتب خانوں کی تاریخ: کتب خانہ سلطانی (قیام سے تقسیم تک)»، به زبان اردو، نویسنده: عصمت دُرّانی، دارالسلام، لاهور، پاکستان، 2018. [عنوان به فارسی= تاریخ کتاب خانه های نوابانِ ایالتِ بَهاوَل پور: کتاب خانه سلطانی از زمان تاسیس تا تقسیم هندوستان]

 

فهرست کتاب:

قصیده و مرثیه قصر سلطانی // عارف نوشاهی

کتاب خانه سلطانی، نوحه بی حسیِ جامعه  // شاهد حسن رضوی

آن قصه پارینه // عصمت دُرّانی

تاریخ کوتاه ایالت نواب نشینِ بَهاوَل پور: فهرست فرمان روایانِ ایالتِ نواب نشین بَهاوَل پور

کتاب دوستی و سرپرستی علمی و ادبی نوابان بَهاوَل پور و کتاب خانه هایی که آنها تاسیس کرده اند

نواب محمد بَهاوَل خان ثانی (1772- 1809)

نواب محمد بَهاوَل خان ثالث (1825-1852)

نواب صادق محمد خان رابع (1866-1899)

کتاب خانه هایی که نواب صادق محمد خان رابع تاسیس کرده است:

کتاب خانه های شخصی- کتاب خانه نور محل- کتاب خانه مدرسه صدر دینیات- کتاب خانه دولت خانه - کتاب خانه توشه خانه - کتاب خانه ایجرئن اپرسکول- کتاب خانه کالج صادق ایجرئن - کتاب خانه صادق گَر مَحَل - کتاب خانه قصر فرید

نواب محمد بَهاوَل خان خامس (1903- 1907)

نواب صادق محمد خان خامس (1924- 1966)

کتاب خانه هایی که نواب صادق محمد خان خامس تاسیس کرده است:

کتاب خانه  بَهاوَل کَلَب (1916)

کتاب خانه مسجد اقصی (1917)

کتاب خانه صادق ریدنگ (1924)

کتاب خانه جامعه عباسیه خزینة الکتب (1925)

کتاب خانه قدیم محل

دو کتاب خانه شخصی: مبارک منزل / صادق منزل

کتاب خانه صاحبزاده عباس خان عباسی

کتاب خانه صاحبزاده مامون الرشید عباسی

گلستان اطفال (کتاب خانه کودکان)

کتاب خانه های گشتی [به فارسی یعنی سیّار]

و دیگر کتاب خانه های عمومی

 

کتاب خانه سلطانی

تاریخ – عمارت – نظم و نسق- موزه سلطانی – شهرت کتاب خانه سلطانی

کارکنان کتاب خانه سلطانی

نواب محمد عباس خان عباسی (1924- 1988)

عزیزالرحمان عزیز (1873- 1944)

منظور احمد علوی (درگذشت: 1960)

حافظ جان محمد خان (1910- 1985)

محمد عبدالرحمان آزاد (1868- 1938)

حفظ الرحمان

محمد امیر انصاری (1943-2010)

حافظ محمد امین پَنوار (درگذشت:1998)

مولوی محمد هاشم (1878-1943)

منشی غلام محمد

مولوی عزیزالدین (1841-1905)

 

فهرست کتاب خانه دولت خانه عالیه (برحسب موضوع)

1-      قرآن مجید 2- حمائل شریف 3- وظائف 4- تفاسیر 5- احادیث 6- فقه 7- علم مناظره 8- علم سِیَر 9- صحائف 10- تصوف 11- صرف 12- نحو 13- منطق 14- ادب 15- اخلاق 16- تواریخ 17- انشا 18- نمایش نامه 19- رمان 2- فرهنگ لغت  21- قصه / داستان 22- دیوان های شعری 23- طب 24- طب جانوران 25- جغرافی 26- رمل و نجوم 27 – ریاضی و علوم طبیعی 28- کافیان [نوعی قالب شعری در زبان پنجابی] 29- عکس نسخه های خطی 30- لطائف ظرائف 31- قوانین 32- متفرقات

معرفی نسخه های خطی کتاب خانه سلطانیه

تفسیر کشّاف – جامع صحیح مسلم شریف – صحیح بخاری شریف

معجم کبیر طبرانی – یوسف زلیخا – کتاب الاذکار

مجالس العشاق- خزانه جلالیه، جواهر جلالیه، تحفة الاسرار

ملفوظات حضرت مخدوم جهانیان جهان گشت علیه الرحمة

کنوز محمدی

مناقب قطبیه

ملفوظات ابوعبدالله جلال الدین حسین ابن احمد حسینی البخاری

دیوان مراد

دیوان سرور، بهار عشق

جانورشناسی

 تحفه غوثیه (طب)- دیوان حافظ- دیوان فرید-

کتاب البشارة و النذاره فی تغییر المنام – انوار عباسیه- چنیسر نامه

شاعری گمنام و مورخی برجسته از مُلتان به نام محمد حسین نامی ملیگر مُلتانی

منظومه مراد، نشاط سخن

کتاب هایی که از مدینه منوّره آورده شده‌اند:

احکام الاوقاف- نصیحة الملوک- عمدة ذوی البصائر بحل مهماة الاشباه و النظائر

تحفة الاخیار علی الدر المختار

جمع الایات فی احکام المتشابهات

 

نابودیِ کتاب خانه سلطانی

میراث کتاب خانه سلطانی

بیگمات [خانمها]

فرزندان پسر

فرزندان دختر

تقسیم کتاب خانه سلطانی

 

چند نسخه خطی تازه کشف شده از کتاب خانه سلطانی

مجالس جهانگیری- تذکره مشایهخ عیدروسیه- جواهر عباسیه- جهانگیر نامه- حل معضلات فصوص الحکم- زوارف اللطائف شرح عوارف المعارف- مثنوی معنوی مولوی

 

هرچه کرد آن آشنا کرد

ماخذ

تصویرها (72 تصویر رنگی)

 

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

91 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
1926
1771
10602
53141
17019581